5 Liralık Banknota Açılan Dava

Yazan: admin | 09 Temmuz 2010 | Kategoriler: Tarihte Giresun
Etiketler: 1957, 5. emisyon, arka yüz, avukat, cengiz okaygün, fatma ateş, fındık, hak tecavüzü, iskender, köylü, mahkeme, para, tazminat, tcmb, tedavül, toplamak

Yıl 1957. Bahar aylarında 15. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde ilginç bir dava başlıyor. Konuyu ilginç yapan şey ise dava edilenin 5 liralık bir banknot olması. İskender Enç (sanırsam gazetede yanlış basılmış) ve Cengiz Okaygün adlı iki avukat kullanımda olan 5 liralık banknotların piyasadan kaldırılması talebiyle 15. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde bir dava açıyorlar.

Önce davalı olan 5 Liralık banknotun hayat hikâyesini öğrenelim.

TCMB’nin 5. Emisyon, 1. tertip olarak10 Ekim 1952 yılında tedavüle çıkardığı 5 lira İngiltere’de bastırıldı. 8 Ocak 1968’de tedavülden kaldırıldı. Kıymetini tamamen kaybettiği tarih ise 9 Ocak 1978. Üzerindeki imzalar Osman Nuri Göver, Reşat Aksan ve Kamil Kıbrızlı’ya ait. 68×150 mm. ebadında olan 5 liranın ön yüzünde Atatürk portresi, arka yüzünde ise “Fındık toplayan köylü kızları” resmi mevcuttur. Bu resimde aslında 4 kız vardır. Ama en sağdaki kız resimden çıkarılmıştır.

Şimdi de dava konusunu öğrenelim.

5 liralık banknotların arka yüzünde bulunan “Fındık toplayan köylü kızları” adlı resimde bulunan bir kız vekilleri aracılığı resminin elden ele dolaştığını ve bu suretle şahsi hakkına tecavüze edildiğini iddia ederek mahkemenin alacağı kararla buna mani olmasını istiyor. 15. Asliye Hukuk Mahkemesi devam eden duruşmalar sonucunda bu davanın hukuki değil ticari bir dava olduğunu belirterek, davanın Ticaret Mahkemesi’nce görülmesine karar veriyor. Avukatlar da bu davayı Ticaret Mahkemesi’nde takibe başlıyorlar.

Olay bu! Mahkemenin sonucunun ne olduğu bilgisine şimdilik ulaşamadım. Ancak dava edilen 5 lira, davanın açıldığı 1957’den beri 11 yıl daha tedavülde kaldığına göre davanın sonuçsuz kaldığı yorumuna varabiliriz. Belki tazminat ödendi. Bunu da şimdilik bilmiyoruz. Ancak geçen ay yayınlanan haberlere göre bu resimdeki kızlardan biri olan Fatma Ateş 72 yaşındayken Haziran 2010’da vefat etmiş. Yakınları Ateş’in ölmeden önce aşağıdaki sözleri sarfettiğini söylemiş.

 “Fındık toplarken çekilen ve beş liranın arkasında konulan fotoğraf beni çok gururlandırmıştı. Hiçbir şey talep etmememe rağmen o zaman bana telif ödemişlerdi.”

Resimde bulunan diğer kızların kim olduğu bilgisini de ulaşamadım.

Eğer onları tanıyan, ismini bilen ve de bu dava ile ilgili bilgisi olan varsa, katkılarından dolayı memnun kalacağımı bildiririm.

Bu yazıyı beğendiyseniz, bunları da okuyun!:

1. Batlama Deresi 1900, Kérassunde
2. Giresun Belediyesi 2399 Fareyi Niçin Satın Aldı?
3. Ziynet Eşyası Davaları, Alınacak Önlemler ve Kanunlar 4/4